Báo cáo lãi lỗ của chính bạn

Thứ Sáu cuối tháng, 16:15 ET (04:15 ICT sáng thứ Bảy, giờ mùa đông). Nhật ký giao dịch của bạn ghi nhận 60 lệnh trên hợp đồng tương lai micro Nasdaq với tổng kết quả +6R. Bạn nghĩ mình vừa có một tháng giao dịch tốt. Thế nhưng sao kê tài khoản lại báo lỗ $165. Không có con số nào sai cả: nhật ký chỉ đếm biến động giá giữa điểm vào và điểm ra; còn sao kê tính thêm những khoản bạn phải trả để có mặt trên thị trường. Bài học này xây dựng góc nhìn thứ hai—báo cáo lãi lỗ (P&L statement) của chính bạn—để khoảng cách giữa nhật ký và sao kê không bao giờ làm bạn bất ngờ nữa.

Thuật ngữ chính

Báo cáo lãi lỗ (P&L statement): bảng liệt kê toàn bộ những gì bạn kiếm được trừ đi mọi khoản bạn đã chi trả trong một kỳ như một tháng Định nghĩa.

R (đơn vị rủi ro): số tiền đô la bạn mất nếu điểm dừng lỗ bị chạm, sao cho một lệnh thua đủ kế hoạch bằng −1R Định nghĩa. Hai hợp đồng MNQ (micro E-mini Nasdaq-100, $2 mỗi điểm) với dừng lỗ 12,5 điểm có rủi ro 12,5 × $2 × 2 = $50, vậy 1R = $50.

Chi phí cố định (fixed cost): khoản phí bạn trả hàng tháng bất kể giao dịch nhiều hay ít: dữ liệu thị trường, phần mềm nền tảng, phí thi quỹ. Chi phí biến đổi (variable cost): khoản phí bạn trả trên từng lệnh giao dịch: phí hoa hồng, phí sở giao dịch và trượt giá Định nghĩa.

Trượt giá (slippage): khoảng chênh lệch giữa mức giá bạn dự kiến và mức giá khớp thực tế, đếm bằng đơn vị tick Định nghĩa. Một tick bằng 0,25 điểm: trị giá $0,50 trên MNQ và $5 trên NQ.

Thuật ngữ cần biết: Kỳ vọng (expectancy) là kết quả trung bình mỗi lệnh tính bằng R sau chi phí (bài RSK1.01 trình bày công thức chi tiết): mức trung bình nhỏ trên mỗi lệnh nhân với số lượng lệnh sẽ tạo ra tổng lãi gộp hàng tháng. Vòng lệnh (round trip) là một lần vào lệnh cộng một lần thoát lệnh; lệnh thị trường (market order) khớp ngay lập tức tại mức giá tốt nhất sẵn có trong khi lệnh giới hạn (limit order) chờ ở mức giá bạn chọn hoặc tốt hơn; dừng lỗ (stop) và mục tiêu (target) là điểm thoát lệnh khi lỗ và khi lời. Vòng thi quỹ (evaluation) là tài khoản kiểm tra có thu phí kèm quy định hạn mức lỗ tối đa.

Xem biểu đồ trước: từ kết quả gộp (gross) sang ròng (net)

Cơ chế hoạt động

Hai loại chi phí, hai cách vận hành khác nhau

Chi phí biến đổi tăng lên theo số lượng lệnh giao dịch. Chi phí cố định không phụ thuộc vào việc bạn vào bao nhiêu lệnh, nhưng lại phụ thuộc rất lớn vào việc 1R của bạn to hay nhỏ.

Tháng giao dịch trên biểu đồ sử dụng các giả định sau (số minh họa; hãy thay bằng số thực tế của bạn):

Giả định phí giao dịch ở trên nằm trong khảo sát các trang biểu phí công khai của phòng nghiên cứu (tháng 11/2026): khoảng $1–2 cho mỗi vòng lệnh hợp đồng micro và $3–5 cho mỗi vòng lệnh E-mini trọn gói trước trượt giá Định nghĩa. Đây chỉ là mức ước tính; sao kê thực tế của bạn mới là con số quyết định.

Vì sao chi phí tính theo R phụ thuộc vào loại hợp đồng chứ không phụ thuộc vào số lượng hợp đồng

Phí giao dịch cho 2 MNQ là $3 trên mức rủi ro $50: bằng 0,06R. Nếu giao dịch 4 MNQ với cùng khoảng dừng lỗ thì cả phí lẫn rủi ro đều tăng gấp đôi: tỷ lệ vẫn là 0,06R. Số lượng hợp đồng tự giản ước; chỉ có độ rộng dừng lỗ và loại hợp đồng là không giản ước. Trên hợp đồng NQ ($20 mỗi điểm), cùng khoảng dừng lỗ 12,5 điểm mang rủi ro $250 mỗi hợp đồng, và mức phí $4 mỗi vòng lệnh chỉ chiếm 0,016R. Trượt giá thì khác: 2 tick luôn bằng 0,5 điểm trên cả hai loại hợp đồng, nên đều tốn 0,04R như nhau. Hợp đồng micro chịu gánh nặng phí trên mỗi điểm cao hơn, gấp khoảng ba đến bảy lần so với NQ trong khảo sát của phòng nghiên cứu Định nghĩa.

Đó là lý do kịch bản 2 NQ trên biểu đồ kết thúc ở mức dương. Nhưng đó không phải là lý do để tăng khối lượng: khi 1R thành $500, một chuỗi thua bình thường có thể xóa sổ tài khoản. Việc tính khối lượng thuộc về bài RSK1.05, và quy tắc nội bộ của học viện là chỉ giao dịch mô phỏng ở quy mô micro xuyên suốt cấp độ Thực hành (Practitioner) Quy tắc nội bộ.

Đường hòa vốn

Cộng chi phí biến đổi trên mỗi lệnh (0,06R + 0,04R = 0,10R) nhân với số lệnh, rồi cộng thêm chi phí cố định chia cho 1R của bạn:

Mức R gộp cần đạt mỗi tháng = số lệnh × chi phí biến đổi mỗi lệnh + chi phí cố định ÷ 1R Định nghĩa

Với tháng giao dịch ở trên: 60 × 0,10R + $165 ÷ $50 = 6R + 3,3R = 9,3R, tức +0,155R mỗi lệnh trước khi bạn thực sự kiếm được một xu. Nhà giao dịch ở phần mở đầu đạt +0,10R gộp mỗi lệnh—một lợi thế thực sự trên giấy tờ—nhưng vẫn mất tiền.

Đạt mức đó có dễ không? Một bài nghiên cứu chưa bình duyệt (working paper) đã kiểm định 14 nhóm tín hiệu giá và khối lượng trên 947 ngày phiên chính của MNQ; không nhóm nào vượt qua trọn vẹn các bài kiểm tra, mà một trong các điều kiện đó là phải giữ được lợi nhuận dương sau mức chi phí 2 điểm mỗi vòng lệnh Hợp lýNQ. Đây là một nghiên cứu chưa qua bình duyệt nên tối đa chỉ ở mức Hợp lý, nhưng kết quả hoàn toàn khớp với phép tính số học trên: những lợi thế nhỏ sẽ chết chìm trong chi phí.

Phân loại thuê bao dữ liệu CME: một dòng dễ khai sai

Dữ liệu thời gian thực của CME được bán theo hai diện: thuê bao không chuyên (non-professional) và chuyên nghiệp (professional) Định nghĩa. Nhìn chung, thuê bao không chuyên là cá nhân tự giao dịch bằng tiền của mình, không làm việc cho tổ chức tài chính và không đăng ký hành nghề chuyên nghiệp với cơ quan quản lý hay sở giao dịch. Dữ liệu diện chuyên nghiệp đắt hơn rất nhiều, và việc tự khai báo sai có thể bị truy thu phần chênh lệch theo biểu giá chuyên nghiệp. Bạn khai báo mục này khi kích hoạt nguồn cấp dữ liệu (PLAT2.01); hãy đọc kỹ định nghĩa và biểu phí hiện hành của CME ngay vào ngày đăng ký vì cả hai đều có thể thay đổi.

Dữ liệu nói gì: lời cảnh báo sớm

“Quyền chọn miễn phí” của tài khoản cấp vốn là có thật nhưng quá nhỏ để bù đắp phí thi cộng phí hoa hồng. Khi chưa có lợi thế được đo lường, mỗi lần mua bài thi quỹ là một dòng chi phí chứ không phải tấm vé số có tỷ lệ cược tốt. Bài PROP3.06 sẽ phân tích chi tiết mô hình này.

Ví dụ thực hành: một lệnh mua, hai kết cục

Giá minh họa, không phải phiên thực tế. Bạn mua 2 MNQ bằng lệnh thị trường (market order) tại 25.012,50, dừng lỗ tại 25.000,00 (12,5 điểm), mục tiêu tại 25.037,50 (2R). 1R = $50.

• Lúc vào lệnh: lệnh thị trường bị trượt 1 tick tệ hơn, khớp tại 25.012,75.
• Nếu chạm mục tiêu: lệnh giới hạn (limit order) khớp đúng tại 25.037,50. Lãi giá là 24,75 điểm × $2 × 2 = $99,00. Trừ phí $3,00. Còn ròng $96,00 = +1,92R, không phải +2R như bạn tính.
• Nếu chạm dừng lỗ: lệnh dừng lỗ biến thành lệnh thị trường và trượt thêm 2 tick, khớp tại 24.999,50. Lỗ giá là 13,25 điểm × $4 = $53,00, cộng $3,00 phí. Thành ròng −$56,00 = −1,12R, không phải −1R.

Kế hoạch trên giấy là +2R hoặc −1R. Sao kê thực tế ghi +1,92R hoặc −1,12R. Qua 60 lệnh, khoảng hụt đó chính là 6R chi phí biến đổi trên biểu đồ.

Chiều ngược lại và điểm gãy của mô hình

Chiều bán. Bán 2 MNQ tại 25.012,50 với dừng lỗ tại 25.025,00. Lệnh vào khớp thấp hơn 1 tick (25.012,25), lệnh dừng lỗ khớp cao hơn 2 tick (25.025,50): mức lỗ lại đúng bằng 13,25 điểm, tức $53 cộng $3 phí. Chi phí không bao giờ đứng về phe nào; nó thu của bên mua và bên bán y như nhau.

Điểm gãy. Một bản backtest hoặc trình mô phỏng không tính phí và cho khớp ngay tại mức giá dự kiến sẽ chỉ hiển thị góc nhìn nhật ký. Mức lãi +0,08R mỗi lệnh ở đó sẽ biến thành −0,02R trên 2 MNQ khi áp chi phí biến đổi của bài học này, chưa kể chi phí cố định. Bản thân con số trượt giá 2 tick cũng là một giả định: mức chênh lệch giữa khớp lệnh mô phỏng và khớp lệnh thật hiện chưa được đo lường, vì vậy hãy tự ghi lại giá dự kiến và giá khớp thực tế của chính bạn (MKT2.03).

Thực hiện trên nền tảng

Lưu ý cho tài khoản quỹ

Phí thi quỹ là một khoản chi phí cố định trên báo cáo này, còn phí hoa hồng của quỹ được trừ trực tiếp vào P&L ròng. Hãy đọc biểu giá hiện hành tại trung tâm trợ giúp (help center) của quỹ ngay vào ngày bạn mua; bài học này chủ đích dùng các con số giả định. Quy định chi tiết của các quỹ nằm trong khóa Prop Firm, bắt đầu từ bài PROP1.01.

Lỗi thường gặp: coi mức R gộp trong nhật ký là kết quả thực của bạn. Lợi thế gộp +0,10R là có thật nhưng vẫn có thể khiến bạn mất tiền đều đặn hàng tháng ở quy mô micro. Hãy luôn đọc dòng kết quả ròng, cả theo R lẫn theo đô la.

Bài luyện tập: tự lập báo cáo lãi lỗ của bạn

Hãy dùng số liệu của chính bạn, hoặc dùng bộ số sau nếu bạn chưa có: 4 MNQ, dừng lỗ 10 điểm, 40 lệnh một tháng, phí $1,50 cho mỗi vòng lệnh một hợp đồng, trượt giá 2 tick cho mỗi vòng lệnh một hợp đồng, $165 chi phí cố định.

1. Tính 1R bằng đô la.
2. Tính chi phí biến đổi trên mỗi lệnh theo đơn vị R.
3. Tính tổng R gộp mỗi tháng bạn cần đạt để hòa vốn, và mức R gộp cần đạt trên mỗi lệnh.

Tóm tắt

• Chi phí gồm hai loại: chi phí biến đổi theo từng lệnh (hoa hồng, phí sở, trượt giá) và chi phí cố định hàng tháng (dữ liệu, nền tảng, phí thi quỹ).
• Hãy quy đổi mọi chi phí sang R: với cùng một khoảng dừng lỗ, số lượng hợp đồng tự giản ước, còn điểm dừng lỗ càng hẹp thì mọi chi phí tính theo R càng lớn.
• Mức R gộp cần đạt mỗi tháng = số lệnh × chi phí biến đổi mỗi lệnh + chi phí cố định ÷ 1R.
• Trong mô hình thi quỹ của phòng nghiên cứu, nhà giao dịch không có lợi thế mất tiền trung bình trên mỗi lần thi một khi tính chi phí; việc thay đổi khối lượng không làm thay đổi kết cục đó.

Đọc thêm

• M10.02: chi phí và trượt giá tính bằng tick.
• Bài nghiên cứu chưa bình duyệt (working paper) về các tín hiệu trên MNQ và mức chi phí 2 điểm mỗi vòng lệnh: arXiv 2605.04004.
• Chính sách dữ liệu thị trường của CME Group và quy định tự khai báo thuê bao không chuyên (non-professional).
• Phòng nghiên cứu của chúng tôi: khảo sát các trang biểu phí công khai (tháng 11/2026); mô hình vòng thi quỹ với các nhóm đối chứng không lợi thế khớp điều kiện.

Bài trước: EV2.01 về các tỷ lệ nền và M0.05 về quy mô hợp đồng cùng giá trị tick. Tiếp theo: EV2.03 bổ sung những chi phí không nằm trên bất kỳ tờ sao kê nào: khung giờ bạn thức giao dịch từ Việt Nam và giấc ngủ mà nó lấy đi.

Giao dịch hợp đồng tương lai tiềm ẩn rủi ro thua lỗ đáng kể và không phù hợp với tất cả mọi người. Bài học này nhằm mục đích giáo dục, không phải lời khuyên tài chính hay khuyến nghị giao dịch. Các mức giá trong ví dụ chỉ mang tính minh họa. Không liên kết với bất kỳ quỹ cấp vốn nào; quy định và biểu giá có thể thay đổi, vì vậy hãy kiểm tra trực tiếp tại trung tâm trợ giúp của quỹ.